Szlak krajobrazowo – ornitologiczny nad Jezioro Oświn

Przebieg: Węgorzewo - (torowiskiem) - Brzozowo – Pasternak - punkty obserwacyjne - Wesołowo - Nowa Guja - punkty obserwacyjne - Marszałki - (wzdłuż Kanału Mazurskiego) - Śluza Guja (Piaski) – Rydzówka – Leśniewo - droga 650 - Trygort - Węgorzewo
Doskonała trasa dla miłośników przyrody, obserwatorów i ornitologów. Piękno krajobrazu, bogate walory przyrodnicze czynią z niej unikatowy szlak krajobrazowo – ornitologiczny.
Trasa przebiega terenem o zróżnicowanym ukształtowaniu powierzchni, łąkami, polami, nieczynnymi nasypami kolejowymi, w otoczeniu kompleksów leśnych i starego, zabytkowego drzewostanu. Na szlaku poza walorami krajobrazowo – przyrodniczymi znajdują się obiekty zabytków hydrotechnicznych i militarnych z okresu II wojny światowej.
Z Węgorzewa wyruszamy kierując się w stronę Kętrzyna. Wyjeżdzamy z miasta od strony ul. S. Jaracza. Początkowy fragment szlaku prowadzi dawnym torowiskiem przez Janówko. Jadąc dalej, po prawej, mijamy wieś Maćki. Przejeżdżamy pod wiaduktem koło Prynowa. Droga prowadzi nas w stronę Brzozowa.
Torowiskiem udajemy się w kierunku wsi Wesołówko. Dalej prosta droga kieruje nas na Pasternak. W roku 2001 Wojewoda Warmińsko-Mazurski utworzył tu użytek ekologiczny o nazwie Rozlewisko Pasternak. Rozlewisko ma powierzchnię 140,4622 ha i przylega od strony północno-wschodniej do rezerwatu przyrody Jezioro Siedmiu Wysp.
Przez wieś Nowa Guja kierujemy się w stronę jeziora Oświn, które wraz z przyległym obszarem stanowi środowisko gnieżdżenia się ptactwa wodno – błotnego, bociana czarnego, bielika i żółwia błotnego. Z tych względów utworzono na jeziorze i w jego okolicach rezerwat ornitologiczny „Siedem Wysp” o powierzchni około 1000ha. To jeziora, podmokłe łąki i lasy o znaczeniu międzynarodowym. Ciekawostką jest, że zwierzęta przebywające tu, żyją w warunkach całkowicie naturalnych. Rezerwat graniczy z obwodem kaliningradzkim.
Droga powrotna z Oświna prowadzi w kierunku na Guje, wzdłuż Kanału Mazurskiego, jednej z unikalnych budowli z oryginalnymi rozwiązaniami technicznymi, doskonale wkomponowanymi w środowisko naturalne. Na trasie znajduje się pięć śluz, ale tylko jedna z nich jest czynna. Kierując się w stronę Leśniewa dojeżdżamy do miejscowości Piaski, gdzie znajduje się Śluza Guja. Śluza została nie tylko wykończona w 100%, ale działa do dziś regulując blisko 12-metrowy spadek poziomu wody poniżej ujścia kanału z jeziora Rydzówka. W wieżach śluzy znajdują się urządzenia o napędzie ręcznym do otwierania i zamykania wrót. Dalej przejeżdżamy przez Piaski i Karłowo w stronę Rydzówki.
W tym miejscu trasa łączy sie ze szlakiem „Kanału Mazurskiego”, przebiegając wzdłuż nadbrzeża jeziora Rydzówka. Na jeziorze znajdują sie trzy wyspy: Wyspa Trzonkowy Ostrów, Mała Kępa oraz Długi Ostów, gdzie znajduje się kolonia kormoranów i czapli siwej. Siedlisko to nosi nazwę: Rezerwat przyrody Półwysep i Wyspy na Jeziorze Rydzewskim.
Jedziemy w stronę Leśniewa. Znajduje się tu stara, niewykończona śluza. W Leśniewie Górnym działa obecnie park linowy, przyciągający na ten obiekt rzesze fanów. Organizowane są skoki wahadłowe, mosty tyrolskie czy zjazdy na linach w głąb śluzy. Turyści pragnący mocnych wrażeń chętnie korzystają z tego typu atrakcji.
Dalej podążamy drogą w kierunku Stawek. Po obu stronach drogi mijamy pola i budynki dawnego PGR-u. Dojeżdzamy do miejscowości Przystań. Nad jez. Przystań znajduje się niestrzeżone kąpielisko z dobrą linią brzegową. Przejeżdżamy pod starym, nieczynnym wiaduktem kolejowym.
Następnie jedziemy prosto do Trygortu, po lewej stronie mijamy sklep spożywczy Na drodze nr 650 prowadzącej do Węgorzewa, możemy natknąc się na wyboje i koleiny. Przy wjeździe do miasta, po lewej, widzimy stary dworzec PKP. Obecnie znajduje się tu muzeum kolejnictwa.
WARTO ZOBACZYĆ
Rezerwat Jezioro Siedem Wysp
Rezerwat położony jest na terenie gminy Węgorzewo wzdłuż granicy z Obwodem Kaliningradzkim. Przyrodnicze centrum rezerwatu stanowi jezioro Oświn, zwane „Jeziorem Siedmiu Wysp”. Skryte wśród zakrzaczonych wzgórz i szuwar. Bez plaż i kąpielisk, ośrodków, bez motorówek i żaglówek. Prawdziwa perła, rzadko odwiedzana przez turystów.
Jezioro wraz z otaczającymi podmokłymi łąkami i lasami został objęty ochroną rezerwatową. W 1984 r. wpisano go na listę obszarów wodno – błotnych o znaczeniu międzynarodowym (tzw. Listę Konwencji Ramsarskiej), a w 1998 r. na europejską listę ostoi ptasich. Oświn jest prawdziwym rajem dla ornitologów. Oprócz wielu gatunków gęsi i kaczek można tu zobaczyć rzadkich drapieżców: orła bielika czy rybołowa. Nad brzegami jeziora gniazdują również bociany czarne. Na uwagę zasługują również inne zwierzęta: w wodach jeziora mieszkają rzadkie raki błotne, a na półwyspie Zielony Ostrów żyją koniki polskie (potomkowie tarpana) znane z wytrwałości i odporności na ciężkie warunki. Zwierzęta egzystują w całkowicie naturalnych warunkach; pasąc się, zgryzają i wydeptują krzewy przyczyniając się do zachowania otwartej przestrzeni niezbędnej dla żerujących ptaków. Kiedyś konie te żyły na wolności wśród lasów i łąk na ziemiach dzisiejszej Polski. Dziś ich zachowawcze hodowle są rozrzucone po kraju, a zwierzęta te przebywają tam wprawdzie pod opieką hodowców i badaczy.
Nad jezioro Oświn najlepiej przyjechać w porze wiosennej lub jesiennej migracji ptactwa. Bywa, że cała nadwodna łąka przypomina wówczas ruchomy dywan, utkany z żurawi i gęsi. Przed wyruszeniem na wyprawę rowerową należy powiadomić Starż Graniczną (tel. 874378320) gdyż trasa przebiega w części strefy nadgranicznej.
Jezioro Rydzówka
Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 490,3 ha do 500,0 ha. Zwierciadło wody położone jest na wysokości 83,2 m n.p.m. Średnia głębokość jeziora wynosi 6,2 m, natomiast głębokość maksymalna 16,7 m. Badania z 2004 roku wskazują na zalczenie wód jeziora do III klasy czystości. Wyspy i półwysep stanowią rezerwat ptactwa wodnobłotnego, a także ptaków zatrzymujących się tu w czasie przelotów. Odpoczywają tu dzikie gęsi (m.in. gęś Suszkina, gęś zbożowa, gęś gęgawa). Na wyspie Długi Ostrów znajduje się kolonia kormoranów i czapli siwej. Czaple gnieżdżą się także na wyspie Mała Kępa. Rezerwat nosi nazwę rezerwat przyrody Półwysep i Wyspy na Jeziorze Rydzewskim.
W północnej części jeziora Rydzówka rozpoczyna się Kanał Mazurski. Jego południowy odcinek z jez. Mamry do jez. Rydzówka nie został ukończony (kończy się ok. 1 km na południowy wschód od jeziora. Zamykają go dwie niedokończone śluzy, których zadaniem miało być wyrównanie 33 metrowej różnicy poziomów wody między wodami jez. Mamry (115,8 m n.p.m.) i jeziora Rydzówka (ok. 83 m n.p.m.)
Kanał Mazurski
Unikatowa budowla, na skalę europejską, z oryginalnymi rozwiązaniami technicznymi, miała stanowić połączenie mazurskich jezior z Bałtykiem. Od 1862 roku, kiedy to wykonano pierwsze plany, pomimo wielokrotnie ponawianych prób nigdy nie został on ukończony. Wybuch I wojny światowej w 1914 roku przerwał prace, następnie kontynuowano je w latach 1934 -1940, po czym przerwano ostatecznie. Na terenie Polski Kanał Mazurski biegnie od jez. Mamry przez jez. Rydzówkę, w kierunku północno – zachodnim do granicy państwowej.
Na tym odcinku znajduje się pięć śluz: Leśniewo Górne, Leśniewo Dolne, Piaski, Bajory Małe i Długopole, z których tylko jedna jest czynna. Wybudowano również dwie zasuwy (jazy) zabezpieczające kanał w razie awarii śluz Leśniewo Górne i Piaski. Łączna długość kanału wynosi 51,3 km, z czego 22 km znajduje się na terenie Polski. Wszystkie istniejące urządzenia na kanale są traktowane jako zabytki hydrotechniki.
Śluza Guja (Piaski)
Śluza Guja została nie tylko wykończona w 100%, ale działa do dziś, regulując blisko 12-metrowy spadek poziomu wody poniżej ujścia kanału z jez. Rydzówka W wieżach śluzy znajdują się urządzenia o napędzie ręcznym do otwierania i zamykania wrót.
Śluza Leśniewo Dolne
Śluza ta znajduje się niedaleko śluzy Leśniewo Górne i według planów miała mieć identyczną konstrukcję. Budowa została wykonana w zaledwie 15%.
























