Szlak krajobrazowo – ornitologiczny nad Jezioro Oświn

Przebieg: Węgorzewo - (torowiskiem) - Brzozowo – Pasternak - punkty obserwacyjne - Wesołowo - Nowa Guja - punkty obserwacyjne - Marszałki - (wzdłuż Kanału Mazurskiego) - Śluza Guja (Piaski) – Rydzówka – Leśniewo - droga 650 - Trygort - Węgorzewo

Doskonała trasa dla miłośników przyrody, obserwatorów i ornitologów. Piękno krajobrazu, bogate walory przyrodnicze czynią z niej unikatowy szlak krajobrazowo – ornitologiczny.

Trasa przebiega terenem o zróżnicowanym ukształtowaniu powierzchni, łąkami, polami, nieczynnymi nasypami kolejowymi, w otoczeniu kompleksów leśnych i starego, zabytkowego drzewostanu. Na szlaku poza walorami krajobrazowo – przyrodniczymi znajdują się obiekty zabytków hydrotechnicznych i militarnych z okresu II wojny światowej.

Z Węgorzewa wyruszamy kierując się w stronę Kętrzyna.  Wyjeżdzamy z miasta od strony ul. S. Jaracza. Początkowy fragment szlaku prowadzi dawnym torowiskiem przez Janówko. Jadąc dalej,  po prawej, mijamy wieś Maćki. Przejeżdżamy pod wiaduktem koło Prynowa.  Droga prowadzi nas  w stronę Brzozowa.

Przejazd przez tory na Janówek

Wiadukt koło Prynowa

Droga na Brzozowo

Torowiskiem udajemy się w kierunku wsi Wesołówko. Dalej  prosta droga kieruje nas na Pasternak. W roku 2001 Wojewoda Warmińsko-Mazurski utworzył tu użytek ekologiczny o nazwie Rozlewisko Pasternak. Rozlewisko  ma powierzchnię 140,4622 ha i przylega od strony północno-wschodniej do rezerwatu przyrody Jezioro Siedmiu Wysp.

Torowiskiem na Wesołówko

Torowiskiem w Pasternaku

Odcinek prostej na Pasternak

Przez wieś Nowa Guja kierujemy się w stronę jeziora Oświn, które wraz z przyległym obszarem stanowi środowisko gnieżdżenia się ptactwa wodno – błotnego, bociana czarnego, bielika i żółwia błotnego. Z tych względów utworzono na jeziorze i w jego okolicach rezerwat ornitologiczny „Siedem Wysp” o powierzchni około 1000ha. To jeziora, podmokłe łąki i lasy o znaczeniu międzynarodowym. Ciekawostką jest, że zwierzęta przebywające tu, żyją w warunkach całkowicie naturalnych. Rezerwat graniczy z obwodem kaliningradzkim.

Rezerwat ornitologiczny jest siedliskiem bocianów

Zwierzęta przebywają tu w naturalnym środowisku

Żyją tu Koniki Polskie (potomkowie Tarpana)

Droga powrotna z Oświna prowadzi w kierunku na Guje, wzdłuż Kanału Mazurskiego, jednej z unikalnych budowli z oryginalnymi rozwiązaniami technicznymi, doskonale wkomponowanymi w środowisko naturalne. Na trasie znajduje się pięć śluz, ale tylko jedna z nich jest czynna. Kierując się w stronę Leśniewa dojeżdżamy do miejscowości Piaski, gdzie znajduje się Śluza Guja. Śluza została nie tylko wykończona w 100%, ale działa do dziś regulując blisko 12-metrowy spadek poziomu wody poniżej ujścia kanału z jeziora Rydzówka. W wieżach śluzy znajdują się urządzenia o napędzie ręcznym do otwierania i zamykania wrót.  Dalej przejeżdżamy przez Piaski i Karłowo w stronę Rydzówki.

Droga w Kieruku Guj

Widok na Kanał Mazurski

Zakręt w kierunku Rydzówki

W tym miejscu trasa łączy sie ze szlakiem „Kanału Mazurskiego”, przebiegając wzdłuż nadbrzeża jeziora Rydzówka. Na jeziorze znajdują sie trzy wyspy: Wyspa Trzonkowy Ostrów, Mała Kępa oraz Długi Ostów, gdzie znajduje się kolonia kormoranów i czapli siwej. Siedlisko to nosi nazwę:  Rezerwat przyrody Półwysep i Wyspy na Jeziorze Rydzewskim.

Widok na Jez. Rydzówkę

Rozlewisko Jez. Rydzówka

Widok na wyspę Kępa Mała

Jedziemy w stronę Leśniewa. Znajduje się tu stara, niewykończona śluza. W Leśniewie Górnym działa obecnie park linowy, przyciągający na ten obiekt rzesze fanów. Organizowane są skoki wahadłowe, mosty tyrolskie czy zjazdy na linach w głąb śluzy. Turyści pragnący mocnych wrażeń chętnie korzystają z tego typu atrakcji.

Wyjazd z Rydzówki

Leśniewo

Śluza w Leśniewie

Dalej podążamy drogą w  kierunku  Stawek. Po obu stronach drogi mijamy pola i budynki dawnego PGR-u.  Dojeżdzamy do miejscowości Przystań.  Nad jez. Przystań znajduje się  niestrzeżone kąpielisko z dobrą linią brzegową. Przejeżdżamy pod starym, nieczynnym wiaduktem kolejowym.

Widok na pola za Stawkami

Plaża nad Jez. Przystań

Wiadukt w Przystani

Następnie jedziemy prosto do Trygortu, po lewej stronie mijamy sklep spożywczy Na drodze nr 650 prowadzącej  do Węgorzewa, możemy natknąc się na wyboje i koleiny. Przy wjeździe do miasta, po lewej, widzimy stary dworzec PKP. Obecnie znajduje się tu muzeum kolejnictwa.

Widok na okolice Trygortu

Trygort

Muzeum Kolejnictwa

WIĘCEJ ZDJĘĆ W FOTOGALERII

WARTO ZOBACZYĆ

Rezerwat Jezioro Siedem Wysp
Rezerwat położony jest na terenie gminy Węgorzewo wzdłuż granicy z Obwodem Kaliningradzkim. Przyrodnicze centrum rezerwatu stanowi jezioro Oświn, zwane „Jeziorem Siedmiu Wysp”. Skryte wśród zakrzaczonych wzgórz i szuwar. Bez plaż i kąpielisk, ośrodków, bez motorówek i żaglówek. Prawdziwa perła, rzadko odwiedzana przez turystów.

Jezioro wraz z otaczającymi podmokłymi łąkami i lasami został objęty ochroną rezerwatową. W 1984 r. wpisano go na listę obszarów wodno – błotnych o znaczeniu międzynarodowym (tzw. Listę Konwencji Ramsarskiej), a w 1998 r. na europejską listę ostoi ptasich. Oświn jest prawdziwym rajem dla ornitologów. Oprócz wielu gatunków gęsi i kaczek można tu zobaczyć rzadkich drapieżców: orła bielika czy rybołowa. Nad brzegami jeziora gniazdują również bociany czarne. Na uwagę zasługują również inne zwierzęta: w wodach jeziora mieszkają rzadkie raki błotne, a na półwyspie Zielony Ostrów żyją koniki polskie (potomkowie tarpana) znane z wytrwałości i odporności na ciężkie warunki. Zwierzęta egzystują w całkowicie naturalnych warunkach; pasąc się, zgryzają i wydeptują krzewy przyczyniając się do zachowania otwartej przestrzeni niezbędnej dla żerujących ptaków. Kiedyś konie te żyły na wolności wśród lasów i łąk na ziemiach dzisiejszej Polski. Dziś ich zachowawcze hodowle są rozrzucone po kraju, a zwierzęta te przebywają tam wprawdzie pod opieką hodowców i badaczy.

Nad jezioro Oświn najlepiej przyjechać w porze wiosennej lub jesiennej migracji ptactwa. Bywa, że cała nadwodna łąka przypomina wówczas ruchomy dywan, utkany z żurawi i gęsi. Przed wyruszeniem na wyprawę rowerową należy powiadomić Starż Graniczną (tel. 874378320) gdyż trasa przebiega w części strefy nadgranicznej.

Jezioro Rydzówka

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 490,3 ha do 500,0 ha.  Zwierciadło wody położone jest na wysokości 83,2 m n.p.m.  Średnia głębokość jeziora wynosi 6,2 m, natomiast głębokość maksymalna 16,7 m. Badania z 2004 roku wskazują na zalczenie wód jeziora do III klasy czystości. Wyspy i półwysep stanowią rezerwat ptactwa wodnobłotnego, a także ptaków zatrzymujących się tu w czasie przelotów. Odpoczywają tu dzikie gęsi (m.in. gęś Suszkina, gęś zbożowa, gęś gęgawa). Na wyspie Długi Ostrów znajduje się kolonia kormoranów i czapli siwej. Czaple gnieżdżą się także na wyspie Mała Kępa. Rezerwat nosi nazwę rezerwat przyrody Półwysep i Wyspy na Jeziorze Rydzewskim.

W północnej części jeziora Rydzówka rozpoczyna się Kanał Mazurski. Jego południowy odcinek z jez. Mamry do jez. Rydzówka nie został ukończony (kończy się ok. 1 km na południowy wschód od jeziora. Zamykają go dwie niedokończone śluzy, których zadaniem miało być wyrównanie 33 metrowej różnicy poziomów wody między wodami jez. Mamry (115,8 m n.p.m.) i jeziora Rydzówka (ok. 83 m n.p.m.)

Kanał Mazurski
Unikatowa budowla, na skalę europejską, z oryginalnymi rozwiązaniami technicznymi, miała stanowić połączenie mazurskich jezior z Bałtykiem. Od 1862 roku, kiedy to wykonano pierwsze plany, pomimo wielokrotnie ponawianych prób nigdy nie został on ukończony. Wybuch I wojny światowej w 1914 roku przerwał prace, następnie kontynuowano je w latach 1934 -1940, po czym przerwano ostatecznie. Na terenie Polski Kanał Mazurski biegnie od jez. Mamry przez jez. Rydzówkę, w kierunku północno – zachodnim do granicy państwowej.

Na tym odcinku znajduje się pięć śluz: Leśniewo Górne, Leśniewo Dolne, Piaski, Bajory Małe i Długopole, z których tylko jedna jest czynna. Wybudowano również dwie zasuwy (jazy) zabezpieczające kanał w razie awarii śluz Leśniewo Górne i Piaski. Łączna długość kanału wynosi 51,3 km, z czego 22 km znajduje się na terenie Polski. Wszystkie istniejące urządzenia na kanale są traktowane jako zabytki hydrotechniki.

Śluza Guja (Piaski)
Śluza Guja została nie tylko wykończona w 100%, ale działa do dziś, regulując blisko 12-metrowy spadek poziomu wody poniżej ujścia kanału z jez. Rydzówka W wieżach śluzy znajdują się urządzenia o napędzie ręcznym do otwierania i zamykania wrót.

Śluza Leśniewo Dolne
Śluza ta znajduje się niedaleko śluzy Leśniewo Górne i według planów miała mieć identyczną konstrukcję. Budowa została wykonana w zaledwie 15%.